Een gesubsidieerd contract is een arbeidsovereenkomst waarbij de staat een deel van de door de werkgever betaalde vergoeding op zich neemt, in ruil voor de aanwerving van een persoon die ver van de arbeidsmarkt staat. In 2024 zijn de actieve regelingen geconcentreerd rond drie hoofdmechanismen, met een merkwaardige afschaffing: die van de ‘franse banen’. Het begrijpen van deze contracten vereist het onderscheiden van hun juridische basis, hun doelgroepen en de verplichtingen die op de werkgever rusten.
CUI-CAE en CUI-CIE: de juridische basis van gesubsidieerde contracten
Het uniek inpassingscontract (CUI) vormt de wettelijke basis voor de meeste gesubsidieerde contracten. Het komt in twee versies voor, afhankelijk van de sector van de werkgever.
De CUI-CAE (contract ter begeleiding in de werkgelegenheid) is gericht op de non-profitsector: verenigingen, lokale overheden, openbare instellingen. De CUI-CIE (contract initiatief werkgelegenheid) betreft de commerciële sector, dat wil zeggen privébedrijven. In beide gevallen neemt de financiële steun de vorm aan van een maandelijkse uitkering aan de werkgever, berekend als percentage van het bruto minimumloon.
Om toegang te krijgen tot alles over gesubsidieerde contracten in 2024, moeten werkgevers en kandidaten via Frankrijk Werk (voorheen Pôle emploi) gaan, die het contract voorschrijft na beoordeling van het profiel van de werkzoekende. Het exacte bedrag van de steun varieert afhankelijk van de regio en het profiel van de aangeworven werknemer, en kan een zeer significant deel van de loonkosten dekken.
De CUI-CIE wordt weinig gebruikt buiten de overzeese departementen en regio’s, waar het een bredere toepassing behoudt. In het moederland blijft het vlaggenschip het traject werkvaardigheden.
Traject werkvaardigheden (PEC): voorwaarden en opleidingsverplichtingen
Het traject werkvaardigheden is de operationele vorm van de CUI-CAE sinds 2018. Het is geen afzonderlijk contract op juridisch vlak, maar een versterkt kader dat drie cumulatieve voorwaarden aan de werkgever oplegt:
- Een functie die de werknemer in staat stelt om overdraagbare vaardigheden te ontwikkelen, niet alleen repetitieve uitvoerende taken.
- Begeleiding door een aangewezen mentor binnen de organisatie, verantwoordelijk voor het volgen van de voortgang van de werknemer.
- Toegang tot beroepsopleiding gedurende de looptijd van het contract, of het nu gaat om interne of certificerende opleidingen.
Deze drievoudige eis onderscheidt de PEC van een eenvoudig gesubsidieerd contract. Het uitgesproken doel is om een duurzame integratie te bevorderen na afloop van het contract, en niet alleen om tijdelijk een functie tegen lagere kosten te vervullen.
De doelgroepen die door de voorschrijvers van Frankrijk Werk worden aangestuurd zijn langdurig werkzoekenden, mensen met een handicap, senioren en bewoners van prioritaire wijken. De duur van de PEC varieert doorgaans van negen tot twaalf maanden, met mogelijkheid tot verlenging onder voorwaarden.
Einde van de franse banen op 31 december 2024
Het systeem van franse banen heeft jarenlang een specifieke steun geboden voor de aanwerving van bewoners van de prioritaire wijken van het stadsbeleid (QPV). In 2024 komt dit systeem ten einde.
De contracten die tot 31 december 2024 zijn ondertekend blijven in aanmerking komen. De betrokken werkgevers kunnen hun aanvragen voor steun indienen tot 31 januari 2025 voor de laatste contracten die in december zijn afgesloten. De steun blijft gedurende twee tot drie jaar worden uitgekeerd voor de reeds actieve contracten.
Daarentegen kan er vanaf 1 januari 2025 geen nieuw frans werk worden afgesloten. Deze afschaffing verandert het palet van beschikbare hulpmiddelen voor werkgevers die in de QPV’s aanwerven, en leidt hen naar de PEC of andere integratiemechanismen.
Territoriale nul langdurige werkloosheid: het alternatief voor klassieke gesubsidieerde contracten
Parallel aan de traditionele gesubsidieerde contracten breidt het experimentele systeem Territoriale nul langdurige werkloosheid (TZCLD) zijn dekking uit. In 2024 bestrijkt het 75 gebieden in Frankrijk.
Het principe verschilt radicaal van de CUI of de PEC. In plaats van een bestaande werkgever te subsidiëren, creëert het systeem “bedrijven met een werkdoel” (EBE) die CDI-plaatsen aanbieden aan langdurig werklozen die zich vrijwillig aanmelden. De activiteiten die door deze EBE worden ontwikkeld, beantwoorden aan lokale behoeften die niet door de markt worden gedekt: recycling, onderhoud van groene ruimtes, solidariteitsconcierge.
De TZCLD vervangt de gesubsidieerde contracten in strikte zin niet, maar het aanvult het palet van integratieoplossingen. Voor mensen die meer dan een jaar werkloos zijn en wonen in een gedekt gebied, vertegenwoordigt het een directe toegang tot een CDI zonder via een tijdelijk contract te gaan.
Gesubsidieerde contracten of TZCLD: twee verschillende logica’s
Gesubsidieerde contracten zijn gebaseerd op een tijdelijke financiële prikkel voor een werkgever. De TZCLD is gebaseerd op de creatie van een economische activiteit die is aangepast aan de beschikbare vaardigheden in een gebied. Beide systemen richten zich niet op dezelfde profielen of dezelfde begeleidingsduur.
De keuze tussen deze systemen hangt af van het woongebied van de werkzoekende en zijn of haar individuele situatie. De voorschrijvers van Frankrijk Werk leiden naar de een of de andere op basis van de geografische dekking en de diagnose van afstand tot werk.
De afschaffing van de franse banen eind 2024, in combinatie met de uitbreiding van de TZCLD, hertekent geleidelijk het landschap van werkintegratie. Werkgevers in de non-profitsector blijven de grootste gebruikers van gesubsidieerde contracten via de PEC, terwijl de gebieden die door de TZCLD worden gedekt een structureel ander alternatief bieden voor de mensen die het verst van de arbeidsmarkt staan.
